وقتی در چهار روز مانده به پایان سال ۲۰۱۹ راشاتودی در گزارشی تحلیلی اعلام کرد چین و هند دو کشوری هستند که تعیین کننده قیمت نفت در ۲۰۲۰ خواهند بود، امیدهای بسیاری به ثبات قیمت این محصول در سال پیش رو میرفت؛ ولی چه کسی میتوانست گمان ببرد این تاثیر شگرف آنهم از سوی چین در مسیر کاهش باورناپذیر بهای نفت باشد؟
یکهتازی چین در مصرف و واردات نفت در همین ماه نوامبر چشمها را از حدقه درآورده بود. دستیابی به واردات ۱۱.۱۸ میلیون بشکه در روز رقمی بود که جهان را مات و مبهوت اژدهای زرد میساخت. رکوردی که از بالاترین رقم واردات نفت آمریکا در سال ۲۰۰۵ که عدد ۱۰.۷۷ میلیون بشکه در روز را نشان میداد بسی افتخارآمیزتر مینمود. واردات این میزان نفت در روز یعنی اینکه چین کشوری است که چرخهای صنعتش با سرعت زیاد میچرخد و نیروی محرکهاش نفت مصرف میکند.
امیدها در دل کشورهای تولیدکننده نفت، با وجود هجوم بی امان نفت شیل ایالات متحده که حالا از این کشور یک صادر کننده خالص میساخت، همچنان زنده بود؛ ولی چه توان کرد که سعی من و دل باطل بود. هجوم نفت شیل که عرصه را بر تولیدکنندگان اوپک هر روز تنگ و تنگتر میساخت، به ناگاه مصرف چین با سه میلیون بشکه کاهش در روز مواجه شد. علت، ویروس ناشناختهای بود که در ووهان چین جان بسیاری را گرفته بود. دکتر لی ونلیانگ اوایل ماه ژانویه بر شوکهای جهانی این ماه پرحادثه خبر دیگری را افزود. خبری که در ابتدا برایش بازجویی در دفتر پلیس را به اتهام نشر اکاذیب به همراه داشت؛ اما سرانجام بر صدر خبرهای دلهرهآور ژانویه ۲۰۲۰ نشست.
«کرونا» نام ویروسی بود که میخواست از این شهر یازده میلیونی چین، جهان و جهانیان را به خود مشغول سازد. دکتر لیانگ جوان نیز از شومی این ویروس جان به در نبرد و در هفتم فوریه قربانی آن شد تا خشم مردم چین را علیه پنهانکاریهای اولیه برانگیزد.
در صحنه اقتصاد، نخستین عطسههای ویروس مرگبار بر پیکر ابرنفتکشهای خاورمیانه نشست. هنوز چیزی از قرنطینه کامل شهر ووهان در ۲۳ ژانویه (۳بهمن) نگذشته بود که شرکتهای چینی از پذیرش سفارشهای پیشین خود در سواحل دریا سرباز زدند. محمولههای نفت خام و ال ان جی کشورها و شرکتهای تولیدکننده بر روی دستشان ماند. حتی شرکتهای بزرگی مانند توتال و شل نیز از این واقعه در امان نماندند. کشتیها در آبهای ساحلی چین سرگردان شدند.
کاهش ۲۰ درصدی واردات نفت چین، سقوط آزاد قیمت نفت را رقم زد. باور کردنی نبود ولی واقعیت داشت. بهای قابل قبول ۶۹ دلاری در ابتدای ماه ژانویه ناگاه به ۵۵ دلار در اواخر ماه غلتید و در آغاز فوریه در مرز کانال ۴۰ دلار وارد شد. شوک نفتی جدید به معنای واقعی لرزه بر چاههای خروشان نفت وارد میساخت.
در صحنه اقتصاد، نخستین عطسههای ویروس مرگبار بر پیکر ابرنفتکشهای خاورمیانه نشست.
در این باره بیشتر بخوانید: ویروس کرونا و مدیریت بحران
اوپک، این شیر حالا به تعبیر «دانیل یرگین» «پیر ناتوان» یک بار دیگر در شصتمین پاییز عمرش با رعشهای دیگر مواجه شد. دست بیعت این کارتل قبلا سحرآمیز با تزار نفت چندان گرهگشا نبود. روسیه در فریز تولید نفت در هجوم نفت شیل همراهیهایی داشت اما هیچگاه مجموع تولید خود را از حد معلوم و مطلوبی بیشتر نکاست.
در طول اتحاد چهارساله اوپک و کشورهای تولیدکننده غیر اوپک به رهبری روسیه، تولید این کشور از رقمهای ۱۱ میلیون کمتر نشد؛ ولی در عوض گزارش دبیرخانه اوپک از منابع ثانویه تولید این کارتل را هرماه مقداری کمتر از ماه پیشین نشان میداد. به طوری تولید ۱۳ عضو در ماه فوریه ۲۰۲۰ با ثبت رقم ۲۸.۸۴ میلیون بشکه در روز به کمترین میزان در یک دهه اخیر رسید.
درچنین وضعیتی نشست ۱۷۸ اوپک در کنار اعضای غیر اوپک در ۵ و ۶ مارس (۱۵ و ۱۶ اسفند) در مقر دبیرخانه اوپک در وین در حال برگزاری است. وین شهری که خود نیز در معرض کروناست و بسیاری از جلسات و میهمانیهای بینالمللی خود را لغو کردهاست، این بار میزبان میهمانانی است که دیگر همهمه و هیاهوی خبرنگاران و عکاسان پیشین را ندارند. جلساتی سرد و خاموش با صندلیهایی دور از هم.
روسیه میخواهد همکاری کند اما نمیخواهد کاهش بیشتری در تولیدش بدهد
سرمایی که از هوای سرد ماه مارس سیبری هم بی تاثیر نیست. اخمهای «الکساندر نواک» نشان میدهد که اصلا روی خوشی با پیشنهاد کاهش ۶۰۰ هزار تا یک میلیون بشکهای عربستان را ندارد. پوتین در همین روزها پس از مذاکره خصوصی با ایگور سچین، مرد ترسناک نفت و افسر همراز خود در کا گ ب، اعلام کرد قیمت کنونی نفت رضایتبخش است.
آیا واقعا قیمتی که در سراشیبی ۴۰ دلار سیر میکند رضایتبخش است یا تزار نفت یعنی ایگور سچین مشورتهای دیگری را در گوش دوست دیرینهاش زمزمه کردهاست؟ زمزمه با مفهومی که آمنه بکر، خبرنگار انرژینت، اینگونه از آن یاد میکند:« روسیه میخواهد همکاری کند اما نمیخواهد کاهش بیشتری در تولیدش بدهد!»
در این وضعیت، هر چند که احتمالها از پایان اتحاد چهارساله اوپک با روسیه خبر میدهند، اما اتحاد سیاسی سعودی با روسیه از چنان اهمیتی برخوردار هست که ظاهر چنین اتحادی را حفظ نماید.
برایند سخن
ازآنچهگفته شد تنها یک برداشت میشود داشت و آن اینکه در نشست ۱۷۸ باز هم عربستان مقدار بیشتری از کاهش تولید نفت در رقمهایی حول و حوش ۵۰۰ هزار بشکه در روز را پذیرا شود و مقداری نیز از سهم کاهش تولید نصیب دیگر اعضای اوپک همچون عراق، کویت و امارات شود. این تنها گزینهای است که با استراتژی از این ستون تا آن ستون اوپک میتواند امید آفرین فرجی باشد.